بلوچی; زبان محافظه کارتر از فارسی! – خبر خوب اساسی – خبر خوب


بلوچی از گروه شمالی زبان‌های غربی می‌آید و بسیاری از واژه‌های قدیمی ایرانی بدون تغییر چندانی در آنجا باقی مانده‌اند.

به گزارش پایگاه خبری اخبارخوب به نقل از ایسنا، در میان دیگر زبان ها و گویش های ایرانی، پشتو است. پشتو زبان محلی شرق افغانستان و بخشی از جمعیت شمال غربی هند است. اگرچه فارسی و عربی وارد این زبان شده است، اما این زبان که در افغانستان بیش از پیش اهمیت داشت، بیشتر ویژگی های زبان اصیل ایرانی را حفظ کرده و دارای گویش- مناطق مختلف است. در زبان پشتو، تشخیص جنسیت (مرد و زن) رایج است.

زبان پشتو دارای آثار و ادبیاتی است که از جمله آثار شاعر معروف این زبان «کشهال خان» می توان نام برد. همچنین اشعار، داستان ها و افسانه های محلی زیادی به این زبان وجود دارد. در روزهایی که دولت افغانستان این زبان را انتخاب کرد، آثار زیادی به این زبان منتشر شد.

در فلات پامیر بین افغانستان و هند، چین و ترکستان، برخی از زبان‌ها و گویش‌های ایرانی رایج است. تعداد افرادی که به هر یک از این زبان ها صحبت می کنند اندک است و برخی از این گویش ها به تدریج کاهش یافته و برخی دیگر ناپدید شده اند. این زبان ها به دلیل دوری از مرکز و تغییرات اجتماعی توانستند بسیاری از ویژگی های زبان های قدیمی ایرانی را حفظ کنند. مطالعه این زبان ها از نظر پژوهش در زبان های باستانی ایران از اهمیت ویژه ای برخوردار است. بسیاری از واژه های اصیل هند و اروپایی در این زبان ها به ویژه در «واخانی» که در زبان های ایرانی یا دیگر زبان های هندی باقی مانده است، حفظ شده است.

مهم ترین زبان ها و گویش های فلات پامیر عبارتند از واخانی یا وخی، اوروشوری، یازغلامی، روشنی، سنگلیچی، ایدق، اورموری، پراچی و غیره.

در این زبانها علیرغم شباهت ها و پیوندهایشان، دسته بندی های مختلفی قابل تشخیص است.

در میان زبان‌های دیگر، زبان واخانی از زبان‌های دیگر متمایز است و به نظر می‌رسد بازمانده‌ای از یکی از زبان‌های زمانی مستقل ایرانی باشد.

این زبان ها مانند سغدی، سکایی و آسی همگی به گروه شمالی زبان های شرقی تعلق دارند. زبان‌های اورموری و پراچی که در نواحی غربی و جنوبی افغانستان رایج است، از گروه زبان‌های شرقی شرقی هستند و به هم وابسته و نزدیک هستند.

زبان‌ها و گویش‌های گروه غربی بیشتر و متنوع‌تر است. اهمیت آنها به شرح زیر است:

بلوچی در بخشی از بلوچستان و همچنین در شوروی ترکمنستان رایج بود. در بلوچستان به جز بلوچی زبان دیگری به نام براهویی وجود دارد که یکی از زبان های بومی هند (قبل از نفوذ آریایی ها) است.

بلوچی از گروه شمالی زبان‌های غربی است و به نظر می‌رسد بلوچی از شمال به جنوب مهاجرت کرده است، اما بلوچی به دلیل نزدیکی به زبان‌های ایرانی شرقی برخی از این عوامل را پذیرفته است.

زبان بلوچی دارای گویش های متعددی است که مهم ترین آنها بلوچی غربی و بلوچی شرقی است که هر کدام زیرمجموعه های خود را دارند. اما به طور کلی به دلیل نزدیک بودن اقوام بلوچ به یکدیگر، تفاوت چندانی بین این گویش ها وجود ندارد.

بلوچی نسبت به برخی از زبان های غربی مانند فارسی محافظه کارتر است و بسیاری از زبان های قدیمی ایرانی تغییر چندانی نکرده اند.

سایر زبان‌ها و گویش‌های ایرانی غربی در قسمت بعدی مجموعه محتوایی «شناخت زبان‌ها و گویش‌های ایرانی» توضیح داده خواهد شد.

منبع: «زبان‌ها و گویش‌های ایرانی» اثر احسان یارشاطر (دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، سال پنجم، مهر و دی ۱۳۳۶، شماره‌های ۱ و ۲ (به ترتیب ۱۷ و ۱۸)

انتهای پیام